Karên Şandiyan

Kitêba Pîroz » Peymana Nû » Karên Şandiyan Pêşgotin

Pêşgotin

Kitêba «Karên Şandiyan» destpêka civîna bawermendên Mesîh û belavbûna wê ya li gelek cihan tîne zimên. Nivîskarê wê Lûqa ye. Lûqa ev kitêb di sala 63an de li Romayê nivîsî. Ev kitêb nîşan dide ku bawermendên Mesîh bi rêberiya Ruhê Pîroz çawa li Orşelîmê, li Cihûstanê, li Sameryayê û li welatên din, dest bi dayîna Mizgîniyê kirin (1:8).

Ji kitêbê jî kifş dibe ku bawermend bi çi zor û çi zehmetî, bi alîkariya Ruhê Pîroz peyv belav kirin. Ev kitêb ji aliyekî ve jî dîroka belavbûna baweriya Mesîhîtiyê ye û dibêje ku bi çi awayî li Filîstînê, di nav Cihûyan de dest pê kir û paşê di nav miletan de belav bû. Di Karên Şandiyan de em li ser bajarên wek bajarê Orşelîmê, Qeyseriyê, Efesê, Korîntê, Atînayê, Romayê û hê li ser gelek derên din rastî agahiyên bi her awayî rast û girîng tên.

Karên Şandiyan dikare bi vî awayî bê beşkirin:
1. Piştî hilkişîna Îsa ya ezmanan belavbûna baweriya Mesîhîtiyê li Orşelîmê (1:1-8:3)
2. Belavbûna baweriya Mesîhîtiyê ya ji Orşelîm û ji Cihûstanê heta Sameryayê, Şamê û der û dora Filîstînê (8:5-11:18)
3. Belavbûna baweriya Mesîhîtiyê ya ji Entakyayê li der û dora Derya Spî, heta bigihîje Romayê (11:19-28:31)

Di vê kitêbê de divê mirov bala xwe bide gotina «Em»: 16:11-17; 20:5; 21:18 û beşên 27 û 28an. Ji vê gotina «Em», tê fêmkirin ku nivîskar hevalekî Pawlos e û beşdarî gerên Pawlosê Şandî bû û pê re çû Romayê.

Bi kurtî naveroka vê kitêbê bi vî awayî dikare bê beşkirin:
I. Destpêka civîna bawermendan 1:1-5:42
II. Destpêkirina cefa û tengahiyan 6:1-9:31
III. Belavkirina Petrûsê Şandî ya Mizgîniyê 9:32-12:24
IV. Gera Pawlos a pêşî 13:1-14:28
V. Gera Pawlos a diduyan 15:36-18:22
VI. Gera Pawlos a sisiyan 18:23-21:16
VII. Girtina Pawlos a li Orşelîmê û rêwîtiya wî ya Romayê 21:17-28:31

Karên Şandiyan Bixwîne