Mizgîniya Îsa Mesîh li gor Lûqa

Kitêba Pîroz » Peymana Nû » Lûqa Pêşgotin

Pêşgotin

Ev kitêb di navbera salên 60 û 80yî de bi destê Lûqa hatiye nivîsîn. Nivîskar Lûqa bi xwe hekîm (textor) û dîrokzan bû. Wî bi zimanekî bilind yê Yewnanî nivîsiye. Lûqa bi Pawlosê Şandî re digeriya û hevaltiya wî ya rêwîtiyê dikir (Karên Şandiyan 16:10; Nameya ji Kolosiyan re 4:14; Nameya ji Filêmon re 24; Tîmotêyos II, 4:11).

Nivîskar Lûqa du beşên Peymana Nû nivîsîne: Pêşî ev kitêba ha, Mizgîniya Îsa Mesîh û piştre Kitêba Karên Şandiyan, ku li ser kar û xebata Pawlos û Şandiyên din e. Herdu kitêbên wî ji mirovekî bi navê Têyofîlos re hatine nivîsîn (Lûqa 1:3, Karên Şandiyan 1:1). Maneya navê Têyofîlos ev e: Yê ku ji Xwedê hez dike.

Lûqa gelek hûr û kûr û ji her aliyî ve jiyan, hînkirin, mirin û rabûna Îsa Mesîh rast dide fêmkirin. Armanca Lûqa ev e ku bide xuyakirin ku Îsa Mesîh xilaskar e û xilaskarê dinyayê ye. Çend keramet û meseleyên Îsa hene ku bi tenê Lûqa ser van nivîsiye. Ew gelek girîng in; bo mînak: «Mesela Sameriyê dilpak» û «Mesela kurê windabûyî».

Nivîsara Lûqa dikare weha bê beşkirin:
I. Bûyîna Yûhennayê imadkar; bûyîn û zaroktiya Îsa (1:1-2:52)
II. Xizmeta Yûhennayê imadkar (3:1-20)
III. Imadbûn û ceribandina Îsa (3:21-4:13)
IV. Xizmeta Îsa li Celîlê (4:14-9:50)
V. Rêwîtiya Îsa ji Celîlê heta Orşelîmê (9:51-19:28)
VI. Îsa li Orşelîmê hîn dike; serwerên Cihûyan wî qebûl nakin (19:29-23:56)
VII. Girtin û xaçkirina Îsa
VIII. Rabûna Îsa ya ji nav miriyan û hilkişîna wî ya ezmanan (24:1-53)

Lûqa Bixwîne